Auto onderhoud

Microplastic, fijnstof en autobanden

Microplastic, fijnstof en autobanden

Alle autobanden slijten als je er mee rijdt. Slijtage aan autobanden is belangrijk voor de veiligheid, het brandstofverbruik en het geluidsniveau van je banden. Bij de APK keuring wordt de profieldiepte gemeten en op het bandenlabel kun je aflezen hoe milieuvriendelijk een band is.

De uitstoot van fijnstof is een veelbesproken onderwerp. Door accelereren, remmen en sturen ontstaat slijtage aan het wegdek, de banden en de remmen. Door deze slijtage komen microplastics en fijnstof in het milieu terecht komen. Maar hoe schadelijk is deze vervuiling en in hoeverre zijn autobanden hiervoor verantwoordelijk?

Microplastics

Microplastics zijn kleine deeltjes plastic tussen de 1 en 5 mm groot. Volgens het RIVM worden microplastics als ingrediënten in producten gebruikt, ontstaan ze door het uiteenvallen van zwerfafval en tijdens de productie en het gebruik van kunststof producten.

In Nederland komt elk jaar zo’n 17.300 ton aan microplastic vrij uit autobanden (autobandenslijtstof) volgens het RIVM. Dit is dus een goede kilogram per Nederlander. Microplastic uit bandenslijtstof is niet het gevaarlijkste microplastic. De deeltjes zijn groter dan 10 µm en daarmee valt het niet onder fijnstof.

Microplastic versus fijnstof

Fijnstof

Fijnstof bestaat uit microscopisch kleine deeltjes of druppeltjes in de lucht zoals stof, vuil, roet of rook. De meeste fijnstof wordt veroorzaakt door complexe chemische reacties in energiecentrales, uitstoot van industrieën, uitlaatgassen en door het gebruik van auto’s. Hierbij kun je denken aan fijnstof zoals zwaveldioxide en stikstofoxiden.

Het kleinste en meest gevaarlijke fijnstof is 2,5 µm tot 1 µm groot en kan problemen aan de longen en het hart veroorzaken. Zo is astma van 1 op de 5 kinderen in Nederland gerelateerd aan luchtvervuiling door het verkeer.

Hoe gevaarlijk is fijnstof?

Gelukkig is 1990 tot 2015 de uitstoot van fijnstof met 60% verminderd, terwijl het verkeer op de wegen alleen maar is toegenomen.

Fijnstof in relatie tot autobanden

Fijnstof en autorijden

De bijdrage van slijtage door wegverkeer aan de totale PM10 fijnstof-emissies in Nederland is circa 10%, waarvan naar schatting 45% wordt veroorzaakt door slijtage aan het wegdek, 35% door bandenslijtage en 20% door remslijtage.

In 2017 werd er in Nederland 40.700 ton fijnstof uitgestoten, waarvan 10% afkomstig was van niet-uitlaatemissies. Aangezien 35% hiervan door autobanden wordt veroorzaakt betekent dit dus 3,5% van 40.700 ton, ofwel 1.420 ton aan fijnstof.

Veel besproken Engels onderzoek naar bandenslijtage en microplastic

Onderzoek Emissions Analytics

Een onderzoek van het Engelse onderzoeksteam Emissions Analytics haalde recentelijk het nieuws met het onderzoeksresultaat dat vervuiling door bandenslijtage 1.000 keer erger is dan de uitlaatemissies van een auto.

Volgens de publicatie veroorzaakten de banden van de testauto tot 5.8 g vervuiling per afgelegde kilometer. De Nederlander rijdt gemiddeld 13.000 km per jaar, dus volgens het onderzoek kunnen we zou dat leiden tot 75,4 kg bandenslijtstof per jaar. Dat is maar liefst 75 keer zoveel als het onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu heeft berekend. Ook zou volgens het onderzoek 1 band 58 kg aan vervuiling opleveren, dit is 5x zoveel als het gewicht van de zwaarste autoband. Dit roept op zijn minst vraagtekens op over de juistheid van het onderzoek.

Dat autobanden 1000x vervuilender zijn dan de uitlaatgassen van de auto klopt dus niet. Er komt wel microplastic en fijnstof vrij door slijtage aan de banden tijdens het gebruik van de auto. Gelukkig kan dit beperkt worden!

Waardoor slijten banden sneller en produceren ze meer fijnstof?

Uitstoot slijtstof van autobanden verminderen

Een onjuiste bandenspanning, niet of te weinig rouleren van je banden, een onjuiste wieluitlijning en een versleten vering zijn allemaal oorzaken van onnodige bandenslijtage. Volgens de ANBW rijdt 60% van de auto’s met een verkeerde bandenspanning. Bij een te lage bandenspanning slijt de band slijt oneven. Met een te hoge bandenspanning slijt de band meer in het midden.

Bij voorwielaangedreven auto’s slijten de voorbanden harder dan de achterbanden. Wissel je banden daarom elke 10.000 tot 12.000 kilometer om voor nieuwe. Een incorrecte wieluitlijning is de grootste veroorzaker van voortijdige bandenslijtage. Een onjuiste uitlijning zorgt dat de binnenkant van de band zeer snel verslijt terwijl de buitenkant bijna nieuw blijft. Tenslotte is de kwaliteit van de autobanden van invloed. Met goedkope banden rijd je 20-25% minder kilometers doordat ze harder slijten. Dit veroorzaakt meer fijnstof.

Elektrische auto: een zwaargewicht

Elektrische auto’s zijn zwaarder, maar hebben een meer evenwichtige gewichtsverdeling dan brandstofauto’s. Banden slijten hierdoor gelijkmatiger af. Door regeneratief remmen produceren de remmen bovendien minder fijnstof. Het hogere gewicht van de elektrische auto vereist dat ze banden met sterkere zijwanden hebben. Worden er geen speciale banden gebruikt dan kunnen de banden maar liefst 30% sneller slijten.

De inzet van bandenfabrikanten op de elektrische auto

De grootste bandenfabrikanten zijn al tijden bezig met het ontwikkelen van autobanden voor de elektrische auto. Ze richten zich hierbij op minder rolweerstand en stillere banden. Dit zorgt ervoor dat de elektrische auto steeds minder fijnstof produceert tijdens het rijden.

Tot slot

Er wordt op dit moment nog veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen autobanden en fijnstof. Investeren in premium banden is niet alleen belangrijk voor comfort, maar ook voor de luchtkwaliteit. Door de banden op de juiste spanning te houden, ze tijdig om te wisselen en ze goed uit te lijnen, plus het hanteren van een rustige rijstijl, kun je jouw fijnstofuitstoot tot een minimum beperken.

Voor het volledige onderzoek naar fijnstof en autobanden klik hier.

Nieuwe voorruit van Autoglas Concurrent: Verrassend goedkoop

Nieuwe voorruit van Autoglas Concurrent: Verrassend goedkoop

Automobilisten die dagelijks de weg op gaan hebben ongetwijfeld al eens met een autoruitschade te maken gehad waar ze geen rekening mee hadden gehouden. In veel gevallen gaat het hierbij om ruitschade aan de voorruit van de auto. Een flinke barst in de voorruit kan niet meer worden gerepareerd. Om een afkeuring voor de APK te voorkomen kunt u bij Autoglas Concurrent een nieuwe voorruit bestellen. Vaak kan een nieuwe voorruit je best nog wel wat gaan kosten, maar met de tips in dit artikel kan je gelukkig toch op de prijs besparen.

Moet je altijd bij autoruitschade een nieuwe voorruit plaatsen?

In eerste instantie zal je uiteraard de vraag stellen wanneer je nu precies voor moet kiezen om een nieuwe voorruit aan te schaffen. De ene autoruitschade is dan ook de andere niet. Wanneer de zijruit of achterruit in je auto stuk gaat zal je deze zo snel mogelijk willen laten vervangen. Dit komt omdat niet alleen het comfort van de inzittenden aanzienlijk wordt beperkt, maar daarnaast kan ook de elektronica in de auto worden beschadigd bij regen. Een compleet ander verhaal wordt het echter wanneer er een sterretje of flinke barst in je voorruit is ontstaan. Regelmatig wordt aangegeven dat ook dergelijke ruitschade meteen moet worden verholpen, maar toch is het kopen van een nieuwe voorruit in deze situatie niet altijd een vereiste.

Bepalend hiervoor is de plaats waar de autoruitschade precies in de voorruit zit. We maken op dit vlak een onderscheid tussen een sterretje of de (enkele) barst in en buiten het gezichtsveld van de bestuurder. Zit de ruitschade in het gezichtsveld en wordt het zicht van de bestuurder op de weg beïnvloed? Dan volgt er bij vaststelling altijd een afkeuring voor de APK. Verschijnt het sterretje of (enkele) barst slechts in één van de uithoeken van de voorruit? Dan vormt dit geen direct gevaar voor het zicht van de bestuurder waardoor een nieuwe voorruit voor je auto niet meteen noodzakelijk is.

Nieuwe voorruit of tweedehands exemplaar kopen?

Wanneer je een nieuwe voorruit wilt kopen zal je misschien als voordeliger alternatief aan een tweedehands autoruit denken. Dat is uiteraard een mogelijkheid, ware het niet dat een tweedehands autoruit altijd een risico met zich meebrengt. Je weet namelijk nooit of deze beschadigd is. Daarnaast hoeft dit ook op financieel vlak niet zo interessant zijn als je misschien in eerste instantie denkt. Een tweedehandse originele voorruit kan namelijk zomaar nog duurder zijn in vergelijking met een gloednieuwe after market autoruit. Dit komt omdat een originele voorruit is voorzien van een merklogo. De aanwezigheid van dit logo zorgt er voor dat het in eerste instantie alleen door een erkende merkdealer kan worden verkocht. Het gevolg hiervan is dat de prijs altijd heel wat hoger ligt in vergelijking met een after market voorruit, zelfs wanneer deze op de tweedehandse markt wordt gekocht.

Voordelig een nieuwe voorruit bestellen zonder kwaliteitsverlies

Als je een nieuwe voorruit wilt aanschaffen zonder dat je daarvoor een groot bedrag moet betalen dan is het duidelijk dat de keuze voor een after market exemplaar veruit het interessantst is. Veel mensen vrezen echter dat deze lagere prijs komt door een minder goede kwaliteit. Dat is echter een foute veronderstelling. Een after market autoruit wordt namelijk niet alleen in dezelfde fabriek gemaakt als een origineel exemplaar, daarnaast maakt het ook nog eens deel uit van dezelfde productielijn. Er kan dan ook geen sprake zijn van enig verschil op het vlak van kwaliteit tussen een originele en een after market voorruit. Bovendien worden de after market voorruiten van Autoglas Concurrent steeds geproduceerd volgens de strengste Europese richtlijnen. De beste kwaliteit is dan ook altijd gegarandeerd.

Nieuwe voorruit laten plaatsen door Autoglas Concurrent

Wil je een nieuwe voorruit voor je auto kopen en ben je op zoek naar een echte expert die deze voor jou kan plaatsen? In dat geval is het interessant om dit door Autoglas Concurrent te laten doen. Door de samenwerking met FOCWA-gecertificeerde montagepartners kan je er altijd van op aan dat je de best mogelijke kwaliteit en betrouwbaarheid krijgt aangeboden voor een zeer voordelige prijs. Daarnaast wordt je nieuwe voorruit altijd op zeer kort termijn geplaatst waardoor je niet lang met een autoruitschade hoeft rond te rijden.

Is doorrijden met een barst in de voorruit gevaarlijk?

Is doorrijden met een barst in de voorruit gevaarlijk?

In het verkeer staat veiligheid boven alles. Auto’s mogen alleen de weg op als deze veilig zijn. Dit wordt bijvoorbeeld gecontroleerd tijdens de Algemene Periodieke Keuring (beter bekend als APK). Een barst in de voorruit is erg vervelend. Maar hoe gevaarlijk is doorrijden met een barst in de voorruit?

Een goede voorruit zit stevig vast aan de auto en heeft geen krassen, barsten of sterretjes. Als dat wel het geval is kan dit flinke risico’s in het verkeer met zich meebrengen. Een aantal van deze risico’s is niet voor iedereen duidelijk, maar daardoor niet minder gevaarlijk. In dit artikel bespreken we deze verkeersrisico’s.

Autoruiten moeten voldoen aan hoge eisen. De voorruit bestaat uit twee lagen die worden gescheiden door een stuk folie. Deze constructie is zeer sterk, maar toch kan de voorruit beschadigd raken.

Mogelijke oorzaken van een barst in de voorruit

De meest voorkomende oorzaak van een barst in de voorruit is opspattend steen. Het opspatten komt voornamelijk door andere auto’s die de steentjes wegschieten als ze er overheen rijden. Dit wordt ook wel steenslag genoemd en is niet te vermijden. Andere oorzaken zijn bijvoorbeeld vogels of andere dieren die tegen de voorruit vliegen of vandalisme.

Doorrijden met een barst in de voorruit

Als je een barst in de voorruit hebt kan je in sommige gevallen gewoon doorrijden. Alhoewel de constructie van de voorruit verzwakt, springt deze meestal niet spontaan uit elkaar. Wel heeft een barst in de voorruit een aantal andere nadelen.

Verminderd zicht

Een negatief effect van een kapotte voorruit is het verminderde zicht dat je door de ruit hebt. Een barst of scheur kan ervoor zorgen dat je bepaalde verkeerssituaties niet goed kunt beoordelen of inschatten. Daardoor kunnen gevaarlijk situaties ontstaan.

Verkeersboete

Het is niet voor niets dat de politie streng op kapotte voorruiten controleert. Ze kunnen zelfs boetes uitdelen, als zij constateren dat je met een kapotte voorruit rijdt. Hierop zijn wel enkele aanmerkingen van toepassing. Als de barst of ster niet in het gezichtsveld van de bestuurder zit, zullen zij geen boete uitdelen.

Kapotte voorruit en de APK

Een kapotte voorruit leidt niet altijd tot directe afkeuring bij de APK. Hierbij geldt, net als bij een boete, dat de barst of ster niet in het gezichtsveld van de bestuurder mag zitten. Ook is het afhankelijk van de grootte van de barst en of deze vertakkingen heeft.

Kans op verder barsten

Een sterretje in de voorruit ziet er vrij onschuldig uit, maar niets is minder waar. Een voorruit met een beschadiging heeft een verhoogde kans om verder te barsten. Dit kan zelfs leiden tot een grote scheur tijdens de autorit. Hiermee loop je als bestuurder, maar ook de medepassagiers, onnodig risico.

Voorruit reparatie

Op tijd laten verhelpen

Veel automobilisten wachten lang met het verhelpen van het probleem omdat een voorruit vervangen kosten met zich meebrengt. Niemand zit natuurlijk op die kosten te wachten. In een aantal gevallen is het mogelijk dat jouw verzekeraar de kosten van de reparatie geheel of gedeeltelijk vergoed. Dit is vaak het geval bij Beperkt Casco en Allrisk autoverzekeringen.

Hoe dan ook, veiligheid is één van de belangrijkste dingen in het verkeer. Wij adviseren om bij schade aan de ruit niet te lang te wachten met reparatie. De autoruit vervangen kan ook een optie zijn, maar dit is doorgaans duurder. Als je niet zeker bent van de juiste oplossing is het aan te raden om je door een vakgarage of een gespecialiseerd bedrijf in autoruit schade te laten adviseren.

Zomerbanden & All-season banden gids

Zomerbanden & All-season banden gids

Nu de zomerse weersomstandigheden voor de deur staan, is het hoog tijd om te kijken waar de tuinmeubels ook alweer opgeslagen zijn. Bij de eerste warme dagen gaan we massaal naar buiten om de eerste tekenen van de lente op te vangen. Het maakt ons blij, zorgt ervoor dat we plannen gaan maken en een lenteschoonmaak op de agenda zetten. Vergeet niet tegelijkertijd even naar de auto te kijken. Andere weersomstandigheden betekent andere eisen en vooral op het gebied van de autobanden vraagt dit om extra aandacht.

Daarmee komt ook de eindeloze discussie weer naar voren. Wat is nou beter: zomerbanden of de all-season banden die ook wel vierseizoenenbanden genoemd worden? En waarom eigenlijk? Je leest het allemaal in de zomerbanden & all-season banden gids.

Het verschil tussen zomerbanden en all-season banden

Zomerbanden zijn gemaakt voor zomerse omstandigheden. Concreet betekent dit dat deze autobanden gebruikt worden bij temperaturen van 7 graden Celsius en hoger. De banden presteren dan optimaal. Winterbanden die gebruikt worden bij deze temperaturen presteren namelijk steeds slechter. De rubbersamenstelling van winterbanden is gemaakt voor temperaturen onder de 7 graden.

All-season banden zijn een compromis tussen de winterbanden en zomerbanden. Dit vertaalt zich in een band die in beide seizoenen matig presteert. Het is mogelijk om op vierseizoenenbanden te rijden, heel het jaar door, maar optimale rijprestaties kun je eigenlijk niet verwachten. De gemiddelde bandentest laat ook herhaaldelijk zien dat dure all-seasonbanden slechter scoren dan goedkope zomerbanden.

All-season banden zijn daarmee alleen een alternatief voor mensen die kleine afstanden rijden (minder dan 5.000 km per jaar), een rustige rijstijl hebben en niet optimale rijprestaties eisen. Daarnaast worden all-season banden voor zwaardere voertuigen (SUV’s bijvoorbeeld) afgeraden omdat de mindere prestaties hier vaak té goed merkbaar zijn.
Hier moet wel aan toegevoegd worden dat de gemiddelde prestatie van de all-season band de laatste jaren flink toegenomen is.

 

Waarom presteren all-season banden minder in de zomer dan zomerbanden?

Simpelweg omdat het gaat om een compromis. Ten eerste is de rubbersamenstelling niet optimaal voor de zomerse temperaturen. Ten tweede heeft een all-season band meer lamellen om sneeuw af te kunnen voeren, wat niet nodig is in de zomer. De extra lamellen zorgen in de zomer alleen maar voor minder stijfheid van de band, waardoor de prestaties op droog en nat wegdek afnemen.

Daarnaast is de vorm van de band afwijkend. Een zomerband heeft een rondere vorm voor reductie van de rolweerstand en minder geluidsemissie. Omdat een all-season band breder is (naar het ontwerp van de winterband), heeft deze band een veel hoger geluidsemissie niveau en is de rolweerstand hoger. Dat resulteert in een hoger brandstofverbruik en veel meer geluid in de auto.

 

Wat zijn M+S banden eigenlijk?

Alphine keuring symbool

M+S banden staan voor ‘Modder en Sneeuw’ banden. Deze aanduiding zegt echter niets over de eigenschappen of kwaliteiten van de band. Letterlijk elke fabrikant kan M+S op de autoband zetten zonder dat hier testen voor uitgevoerd zijn. De aanduiding kan zelfs op zomerbanden geplaatst worden.

Dat het nietszeggend is, blijkt wel uit de Duitse wetgeving. Tot eind september 2024 worden de banden gedoogd in winterse omstandigheden wanneer de band voor 31 december 2017 geproduceerd is. Alle banden die later gemaakt zijn, moeten voorzien zijn van het Alpine-symbool. Heeft jouw band dit symbool niet en rijd je in winterse omstandigheden in Duitsland, dan krijg je een leuke herinnering aan je rit in de vorm van een bekeuring.

 

Mag je doorrijden op winterbanden en is dit verstandig?

Ja, in de zomer mag je gewoon door blijven rijden op winterbanden. Het is echter bijzonder onverstandig vanwege verschillende redenen:

  • De remprestaties van de auto nemen sterk af bij het gebruik van winterbanden;
  • Brandstofverbruik en geluidsemissie niveau nemen sterk toe;
  • De winterband zal dermate hard slijten dat deze het winterseizoen niet haalt.

In dit kader wordt vaak gesproken over hogere buitentemperaturen. Vergeet niet dat het niet de buitentemperatuur is die de nekslag geeft aan de winterband: het asfalt wordt op een gemiddelde zomerdag met volle zon namelijk veel heter dan de buitentemperatuur!

Hoewel het toegestaan is in Nederland om door te rijden met winterbanden in de zomer is het dus bijzonder onverstandig.

 

Welke autoband past het best bij mij?

  • Rijd je meer dan 5.000 kilometer per jaar?
  • Heb je een actieve/agressieve rijstijl?
  • Rijd je op verschillende wegdekken zoals snelwegen en landelijke wegen?
  • Wil je de optimale prestaties van je auto tijdens het rijden?
  • Vind je het brandstofverbruik belangrijk?
  • Wil je weinig geluid in de auto tijdens het rijden?

Wanneer je op één of meer vragen hierboven ‘ja’ geantwoord hebt, dan is het gebruik van zomerbanden in de zomer (en winterbanden in de winter) de enige juiste oplossing. Rijd je echter bijzonder weinig, heb je weinig eisen en rijd je voornamelijk in de stad, dan kun je volstaan met all-season banden.

Tip: vind je het wisselen tussen zomer- en winterbanden vervelend omdat je dit niet zelf kunt doen? Investeer dan in een tweede setje velgen. Het kost wat, maar het wisselen van zomer- naar winterbanden wordt een stuk makkelijker, en je kunt het in het vervolg helemaal zelf doen.

 

Waar moet ik op letten bij het aanschaffen van nieuwe autobanden?

Bij het aanschaffen van nieuwe zomerbanden is het van belang dat je naar het bandenlabel kijkt. Op het bandenlabel staat het brandstofverbruik vermeld, net als grip op nat wegdek en het geluidsemissie niveau. Aan de hand van het bandenlabel en de prijzen is het goed mogelijk om een sterke vergelijking te maken. Hierbij let je vooral op je eigen eisen. Wil je optimale grip op nat wegdek, wil je zo min mogelijk geluid van de banden tijdens het rijden of wil je wat extra betalen om een band te hebben die op alle vlakken optimaal presteert?

 

Hoe verbeter ik de levensduur en prestaties van mijn autobanden zelf?

De levensduur van de banden verlengen en de prestaties verbeteren gaat op dezelfde manier: de bandenspanning met regelmaat controleren. De eigenschappen van de band zijn de testresultaten van de autoband op de juiste bandenspanning. Een te lage of te hoge bandenspanning zorgt ervoor dat de prestaties afnemen. Ook slijt de band vele malen harder bij een verkeerde bandenspanning. Controleer daarom minstens maandelijks de bandenspanning – en voordat je een langere rit gaat maken. Bijvoorbeeld naar Zuid-Frankrijk in de zomervakantie.

 

De juiste band kiezen loont!

Het zoeken van de juiste autobanden kost wat tijd en wat geld. De gemiddelde zomerband gaat echter met gemak drie seizoenen mee en dat betekent dat je lang profijt hebt wanneer je de juiste keuze maakt.

 

Wees zuinig op je velgen

Wees zuinig op je velgen

De velgen van je auto zijn misschien wel het mooiste onderdeel van je auto. Mooi, schone velgen vallen op en geven je auto net dat beetje extra uitstraling die het verdient. Aan de andere kant kunnen vieze, niet goed onderhouden velgen je auto een stuk minder mooi maken. De originele velgen onder je auto zien er natuurlijk prachtig uit, dus probeer dat ook zo lang mogelijk zo te houden. Er zijn een aantal dingen die jij kunt doen om jouw velgen schoon te houden en de kwaliteit ervan hoog te houden.

Alleen door de wasstraat is niet genoeg

En wasstraat kan je auto mooi schoonmaken, maar de velgen worden er niet brandschoon van. Vaak gaan de borstels uit de wasstraat wel over de velgen heen, maar worden niet alle randjes goed schoongemaakt. Wil je je velgen weer laten blinken na een ritje door de wasstraat, maak de velgen dan voordat je door de wasstraat rijdt even met de hand extra schoon. Een natte spons doet wonderen. Even goed langs alle randen zorgt ervoor dat de borstel van de wasstraat alleen nog maar de finishing touch hoeft te geven.

 

Gebruik speciale velgenreiniger

De velgen worden met name aangetast door de remstof die vrijkomt bij het remmen. Deze stof laat een soort aanslag op je velgen achter die er niet makkelijk af te halen is. Een velgenreiniger zorgt ervoor dat deze aanslag niet gaat inbranden in de velg. Een keer per week over de velgen heen gaan zorgt  voor een stralend resultaat. Bij de aankoop van originele velgen krijg je van de verkoper vaak een advies over welke velgenreiniger je het beste kunt gebruiken.

 

Kijk uit voor stoepranden

Stoepranden zijn misschien wel het grootste gevaar voor een velg. Bij het inparkeren wil men vaak zo dicht mogelijk bij de stoeprand staan, maar deze stoepranden kunnen vervelende krassen aan je velgen toebrengen. Deze krassen zijn moeilijk te herstellen en daarom erg vervelend. Parkeer dus niet te dicht langs de stoep en probeer bij het maken van bochten de randen niet te dicht op te zoeken. Een krasje zit in een klein hoekje!